Ryan Martinson
Câu hỏi đơn giản này hiếm khi mang lại câu trả lời đơn giản. Trung Quốc không công bố danh sách các tàu dân quân hàng hải. Điều đó sẽ làm giảm lợi thế chính của lực lượng dân quân — tính bí mật và không thể phủ nhận của nó. Các nguồn tin của Trung Quốc cũng không phổ biến công nhận các đơn vị dân quân của các thuyền riêng lẻ. Các nhà phân tích có thể thu thập manh mối và đưa ra trường hợp một tàu có khả năng là lực lượng dân quân hàng hải hay không. Quá trình đó đòi hỏi nỗ lực chăm chỉ và kết quả hiếm khi chắc chắn.
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (CHND Trung Hoa) có thể đã làm cho quá trình đó trở nên dễ dàng hơn nhiều, ít nhất là ở những khu vực tranh chấp nhiều nhất của Biển Đông — quần đảo Trường Sa. Kể từ năm 2014, CHND Trung Hoa đã đóng hàng trăm tàu đánh cá lớn ở Trường Sa, được gọi chung là “hạm đội xương sống Trường Sa”. Như tôi đã đề xuất gần đây tại War on the Rocks, hầu hết nếu không muốn nói là tất cả các tàu này đều thuộc lực lượng dân quân hàng hải. Sự hiểu biết sâu sắc này có thể giúp vượt qua thách thức lâu năm trong việc phân biệt ngư dân Trung Quốc ương ngạnh với các phần tử bí mật của lực lượng vũ trang Trung Quốc.
Tàu "xương sống" là Tàu dân quân
Vào cuối năm 2012, các nhà lãnh đạo của CHND Trung Hoa đã quyết định đầu tư mạnh mẽ vào việc hiện đại hóa đội tàu đánh cá trên biển của Trung Quốc. Được thúc đẩy bởi một đề xuất của 27 học giả tại Học viện Kỹ thuật Trung Quốc, họ đã thực hiện một loạt chính sách để giúp các chủ tàu đánh cá thay thế các tàu gỗ nhỏ, cũ của họ bằng các tàu lớn hơn, vỏ thép. Các chương trình này đã cung cấp trợ cấp cho các bộ phận lớn của ngành đánh bắt cá Trung Quốc. Nhưng sự hỗ trợ hào phóng nhất được dành cho một nhóm ngư dân cụ thể: tức là những người được cấp phép hoạt động ở “vùng biển Trường Sa”, vùng đất và vùng biển rộng 820.000 km vuông mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền ở phía nam vĩ độ 12 độ.
Chính phủ Trung Quốc, cả ở cấp trung ương và địa phương, đã phân bổ một số tiền lớn để bồi hoàn cho các chủ tàu đánh cá sẵn sàng đóng mới các tàu ở Trường Sa. Hàng trăm chủ tàu đánh cá Trung Quốc đã chấp nhận lời đề nghị này. Những chiếc tàu mới tạo thành “Hạm đội xương sống Trường Sa.”
Trung Quốc đặc biệt rất ưa thích về loại tàu mà họ muốn có trong hạm đội mới. Trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 1 năm 2018, Bí thư Đảng ủy của một công ty có trụ sở tại Quảng Tây tên là Công ty Thủy sản Qiaogang Jianhua thừa nhận rằng mặc dù trợ cấp khá lớn, nhưng những chiếc thuyền mới phải đáp ứng các tiêu chuẩn rất chính xác. Theo bí thư Zhong, các tàu phải khá lớn, có động cơ mạnh và được trang bị các thiết bị làm lạnh tiên tiến, trong số “rất nhiều” các quy định khác. Zhong tuyên bố, “Tài liệu liệt kê những yêu cầu này rất dày. Nếu bạn không tuân thủ các quy định này, thì không có trợ cấp."
Bên cạnh việc kiểm soát những loại tàu được đóng, Bắc Kinh có thể muốn có một số quyền kiểm soát đối với cách sử dụng những chiếc tàu mới. Nếu được triển khai hiệu quả, các hành động của họ có thể, như tại bãi cạn Scarborough năm 2012, cho phép các hoạt động đem lại lãnh thổ mới. Ngược lại, nếu bị lạm dụng, chúng có thể gây tổn hại đến danh tiếng của Trung Quốc và thậm chí dẫn đến một cuộc xung đột bạo lực. Khi chương trình bắt đầu, Trung Quốc đã có sẵn một hệ thống để kiểm soát hoạt động của các tàu đánh cá của họ trong vùng biển tranh chấp: lực lượng dân quân hàng hải.
Có các bằng chứng khác ủng hộ giả thuyết cho rằng những chiếc thuyền “xương sống” là những chiếc thuyền dân quân. Ví dụ, vào tháng 8 năm 2020, chi nhánh thành phố Giang Môn của Ngân hàng Quảng Châu đã phát hành một bản tóm tắt về những đóng góp của họ cho nền kinh tế địa phương. Trong số này, chi nhánh đã trích dẫn khoản vay 97 triệu RMB mà họ cung cấp cho một “công ty đánh cá hàng đầu” không có tên tuổi để đóng 11 chiếc thuyền xương sống ở Trường Sa. Ngân hàng đã vô tình tiết lộ rằng những tàu cá mới này cũng có “chức năng dân quân” .
Hợp đồng lao động chung cho các thuyền viên làm việc trên các tàu hoạt động vùng Trường Sa cung cấp thêm bằng chứng. Hợp đồng — đã được tải lên nền tảng chia sẻ tài liệu Baidu vào tháng 2 năm 2019 — phác thảo các điều khoản tuyển dụng tại Hợp tác xã Nghề cá Haibao, Quận Shanwei. Mặc dù ít người biết về hợp tác xã này, nhưng các thành viên của nó rõ ràng đang hoạt động tích cực ở Trường Sa. Thật vậy, giám đốc hoạt động của nó, ông Zhang Jiancheng, là Tổng thư ký của Hiệp hội đánh cá Trường Sa Sơn Vệ.
Hợp đồng Ngư nghiệp Haibao nói rõ rằng các "tàu xương sống" của họ là tàu dân quân, mà không thực sự sử dụng từ “dân quân hàng hải”. Nó bao gồm một phần về “yêu cầu bảo vệ quyền lợi”, tức là loại bỏ con thuyền khỏi sản xuất để nó có thể phục vụ các chức năng của nhà nước trong không gian hàng hải đang tranh chấp. Theo Điều 2 trong phần đó, nếu được yêu cầu cho “quốc phòng”, tàu cá và thủy thủ đoàn phải “tham gia các hoạt động huấn luyện và các nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi, và hỗ trợ các hoạt động quân sự”. Điều 2 cũng chỉ ra rằng các thuyền viên phải tuân theo sự sắp xếp của hợp tác xã đánh cá và “tuân theo lệnh của quân đội” và các cơ quan chức năng khác của chính phủ. Điều 4 quy định rằng nếu và khi tàu cá được trưng dụng, tàu và thủy thủ đoàn phải “tuân theo lệnh của nhà nước”, hoạt động theo cách thức cần thiết, neo đậu tại vị trí xác định, và “hoàn thành các nhiệm vụ hoạt động theo các yêu cầu."
Phần 6 trình bày các quy tắc quản lý hành vi của thuyền viên, cả trên bờ và trên biển. Ví dụ, các thuyền viên không được đánh bạc, gạ gẫm gái mại dâm, hoặc đến các câu lạc bộ thoát y khi ở trong cảng (Điều 6). Các quy tắc cũng bao gồm nội dung cụ thể cho các chức năng dân quân của tàu. Điều 7 cấm chụp ảnh và "tiết lộ bí mật của con thuyền." Nếu không có sự cho phép của thuyền trưởng, các thuyền viên không thể đưa người ngoài lên thuyền để xem “cấu trúc thiết kế và thiết kế bên trong”.
Hàm ý
Trong bài viết này, tôi đã lập luận rằng, hầu hết nếu không muốn nói là tất cả các "thuyền xương sống" của Trường Sa đều là thuyền dân quân. Họ thực sự có thể đánh bắt cá, nhưng lực lượng dân quân của họ giúp họ sẵn sàng phục vụ các nhiệm vụ của nhà nước và quân đội. Nếu kết luận này đúng, nó đưa ra những phương pháp mới hữu ích để xác định các lực lượng dân quân biển Trung Quốc đang hoạt động trên vùng biển Trường Sa. Mặc dù CHND Trung Hoa không công bố danh sách các thuyền dân quân biển đang hoạt động, nhưng nó chia sẻ thông tin về những thuyền nào thuộc đội đánh cá xương sống của Trường Sa. Đây có thể là một chỉ báo về tình trạng dân quân.
Làm thế nào tàu này có thể hoạt động trong thực tế? Vào thời điểm viết bài này, một đội gồm bốn tàu đánh cá của Trung Quốc đang hoạt động trái phép trong phạm vi 200 hải lý của bờ biển Việt Nam, tức là trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của đất nước. Bốn tàu được đặt tên lần lượt là Qionglinyu 60017, 60018, 60019 và 60020, cho thấy chúng đã được đăng ký tại quận Lingao của Hải Nam . Các cơ quan thực thi pháp luật trên biển của Việt Nam có thể trục xuất họ, nhưng trước khi làm như vậy, họ có thể hỏi rằng họ có phải là dân quân hàng hải không?
Câu trả lời của tôi: "rất có thể." Việc sàng lọc nhanh các tài liệu nguồn mở cho thấy chúng đều là những con "tàu xương sống". Thông tin này xuất hiện trong một bức thư ngỏ vào tháng 3 năm 2020 được đăng trên trang web “Bảng tin dành cho các nhà lãnh đạo”. Trong đó, các chủ tàu yêu cầu các quan chức Trung Quốc khôi phục trợ cấp nhiên liệu và các phần thưởng khác cho hoạt động ở "vùng nước được chỉ định đặc biệt" vào năm 2018. Có thể lên tới hàng trăm nghìn RMB, các khoản trợ cấp đã được giữ lại như một hình phạt cho hoạt động ở Trường Sa mà không có các giấy phép cần thiết. Để thu hút sự cân nhắc đặc biệt, họ nhấn mạnh rằng bốn tàu của họ là những tàu xương sống của Trường Sa. (Mưu đồ của họ cuối cùng đã thất bại, vì Cục Nông nghiệp Quận Lingao đã trả lời thư của họ với một lời từ chối kiên quyết nhưng lịch sự để thay đổi quyết định của họ.)
Các nước Đông Nam Á có thể và nên tổng hợp danh sách các tàu thuyền xương sống ở Trường Sa. Họ có thể bắt đầu với các tờ báo địa phương, đây là một nguồn tuyệt vời cho những thông tin như vậy. Ví dụ, vào tháng 12 năm 2016, Zhanjiang Daily đã đăng một bài báo về việc ra mắt các tàu đánh cá vùng Trường Sa đầu tiên của thành phố: loại 48 mét (577 tấn) Yuemayu 60222 và 60333. Được đăng ký tại Quận Mazhang của thành phố, chiếc tàu này thuộc sở hữu của Zhanjiang Xixiang. Với những manh mối này trong tay, người ta có thể cố gắng tìm hiểu danh tính của hai chiếc thuyền xương sống khác của công ty ở Trường Sa, khi đó vẫn đang được xây dựng.
Trang web của các công ty đóng tàu Trung Quốc là một nguồn thông tin hữu ích khác. Những người có hợp đồng đóng tàu xương sống thường đưa ra các bản tin khi các tàu này được hạ thủy hoặc chuyển giao. Ví dụ, vào tháng 10 năm 2017, Công ty Kỹ thuật Tàu Lixin có trụ sở tại Phúc Kiến đã hạ thủy 5 tàu đánh cá rất lớn ở Trường Sa được đóng cho một công ty đánh cá Quảng Đông, Maoming City Desheng Fisher Limited. Năm chiếc thuyền được giao sau đó hai tháng. Chúng bao gồm Yuedianyu 42881, 42882, 42883, 42885 và 42886. Những chiếc thuyền dài 63,6 mét và có động cơ lớn (1244kW) điển hình của hạm đội xương sống. Đáng chú ý, Desheng Fisher là cùng một công ty sở hữu Yuemaobinyu 42881, 42882, 42883, 42885 và 42886, tất cả đều được thả neo tại Whitsun Reef vào tháng Ba. Thật vậy, chúng có thể là những chiếc thuyền rất giống nhau (tên của chúng đã được thay đổi đôi chút trong những năm kể từ khi chúng được đóng).
Chính quyền tỉnh và thành phố có thể là nguồn có giá trị nhất. Vào tháng 11 năm 2020, Cục Nông nghiệp và Nông thôn Quảng Đông đã công bố thông tin về hạn ngạch giấy phép đánh bắt Trường Sa (“NS,” nansha) của tỉnh cho năm 2021. Tài liệu chỉ ra rằng 255 tàu thuyền Quảng Đông sẽ nhận được giấy phép đánh bắt Trường Sa trong năm nay, trong đó 185 sẽ đi tàu xương sống và 70 người sẽ đi “tàu bình thường”. Cục đã đính kèm một bảng tính Excel liệt kê các tàu đã chọn. Tài liệu đã bỏ qua Bảng 1, chứa danh sách các thuyền xương sống. Nhưng nó bao gồm Bảng 2, liệt kê 70 tàu đánh cá “bình thường”. Vì chỉ có hai loại tàu Quảng Đông hoạt động ở Trường Sa - tức là tàu thường và tàu xương sống - bất kỳ tàu Quảng Đông nào ở đó và không được tìm thấy trong Bảng 2 đều phải là "tàu xương sống", và do đó được coi là lực lượng dân quân.
Những dữ liệu này giúp làm sáng tỏ các sự kiện gần đây. Vào tháng 3 và tháng 4 năm 2021, Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Philippines đã công bố những bức ảnh chụp các tàu đánh cá Trung Quốc lảng vảng tại bãi đá ngầm Whitsun. Nhờ Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI), chúng tôi biết được danh tính của 23 tàu trong số đó.
Cả AMTI và Cảnh sát biển Philippines đều phân loại họ là "lực lượng dân quân". Họ đúng. Tất cả đều đến từ Quảng Đông. Tất cả đều vắng mặt trong Bảng 2. Và điều đó khiến chúng không còn là những chiếc tàu “bình thường”.
Ryan D. Martinson là nhà nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Hàng hải Trung Quốc tại Trường Cao đẳng Chiến tranh Hải quân. Ông có bằng thạc sĩ của Trường Luật và Ngoại giao Fletcher tại Đại học Tufts và bằng cử nhân khoa học của Đại học Union. Martinson cũng đã học tại Đại học Phúc Đán, Đại học Văn hóa và Ngôn ngữ Bắc Kinh, và Trung tâm Hopkins-Nam Kinh.
https://cimsec.org/no-ordinary-boats-cracking-the-code-on-chinas-spratly-maritime-militias/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét